Sugarcane

ऊस उत्पादन वाढीसाठी सुक्ष्म अन्नद्रव्यांचा वापर

ऊस उत्पादन वाढीसाठी सुक्ष्म अन्नद्रव्यांचा वापर
March 27, 2019 Comments Off on ऊस उत्पादन वाढीसाठी सुक्ष्म अन्नद्रव्यांचा वापर Blog,Blogs Marathi admin

ऊस पिकाच्या वाढीसाठी सतरा अन्नद्रव्यांची गरज असते . त्यांना आवश्यक अन्नद्रव्ये असे म्हणतात .

या अन्नद्रव्यांचे तीन प्रकार पडतात.

  1. मुख्य अन्नद्रव्ये :कर्ब, हायड्रोजन , प्राणवायु – हवा व पाणी द्वारे पिकांना मिळतात तर नत्र , स्फुरद, पालाश या अन्नद्रयांची पिकांना मोठ्या प्रमाणावर गरज लागते. ही पिकांना रासायनिक खतांद्वारे मिळतात.
  2. दुय्यम अन्नद्रव्ये :कॅलशियम , म्याग्नेशिअम व गंधक यांची पिकांना मुख्य अन्नद्रव्यांखालोखाल गरज लागते. ही सुध्दा पिकांना रासायनिक खतांद्वारे मिळतात.
  3. सुक्ष्म अन्नद्रव्ये :लोह , मंगल,जस्त , तांबे , बोरॉन , मॉलिब्डेनम , क्लोरीन व कोबाल्ट – ही पिकांना अल्प प्रमाणात लागतात परंतु आवश्यक असतात. – हि सुध्दा पिकांना रासायनिक खतांद्वारे मिळतात.

 
सुक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमतरतेची कारणे :

  1. भर खतांचा वापर न करणे
  2. पिकांची फेरपालट न करणे
  3. द्विदल पिकांचे बेवड न घेणे
  4. संकरित वाणांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करणे
  5. संयुक्त किंवा अती शुद्ध रासायनिक खतांचा वापर
१ टन ऊस निर्माण करण्याकरीता: १ ते १.५ किलो नत्र , ०.५ ते ०. ७५ किलो, ३ ते ४ किलो पालाश व ४० ते ६० ग्रॅम सुक्ष्मअन्नद्रव्ये लागतात

 
ऊस पिकावर सुक्ष्म अन्नद्रव्यांमुळे होणारे चांगले परिणाम:

  1. पिकांच्या पानामध्ये हरितद्रव्ये तयार करण्यास मदत करतात त्यामुळे पिकांची वाढ जोमदार होते
  2. पिकांच्या वाढीसाठी लागणारे संयुजके तयार करण्यास मदत करतात
  3. नत्र आणि पिष्ठमय पदार्थांच्या चयापचयाच्या क्रियेत मदत करतात
  4. पिकांमध्ये जीवनसत्त्वे तयार करण्यास मदत करतात
  5. मुळांची वाढ होण्यास मदत करतात
  6. पिकांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतात
  7. ऊसाच्या साखर उताऱ्यात वाढ होते
  8. ऊस उत्पादनात वाढ होते

 
ऊस पिकात सूक्ष्म अन्नद्रव्याचा वापर :ज्या जमिनीत लोह , जस्त , मंगल आणि बोरॉन या सूक्ष्म अन्नद्रव्याची कमतरता आहे, अशा जमिनीत प्रति हेक्टरी रासायनिक खतांव्यतिरिक्त –

  1. लोहासाठी – २५ किलो हिराकस ( फेरस सल्फेट )
  2. जस्तासाठी – २० किलो झिंक सल्फेट
  3. मंगलसाठी – १० किलो मँगेनीज सल्फेट
  4. बोरॉन साठी – ५ किलो बोरॅक्स वापरावे

 
ऊस पिकात सूक्ष्म अन्नद्रव्याचा वापर करताना घायवयाची काळजी :

अ) सूक्ष्म अन्नद्रव्याचा वापर करताना ते चांगल्या कुजलेल्या शेणखतात किंवा कंपोस्टखतात मिसळून त्यावर पाणी शिंपडावे व ५ ते ६ दिवसानी चांगले मुरल्यावर ते रासायनिक खतांच्या मात्रेसोबत जमिनीत चळी घेऊन द्यावे.

ब) ऊसाच्या उभ्या पिकामध्ये सूक्ष्मअन्नद्रव्येयुक्त खते फवारणीने देखील वापरता येतात

अ.नुसूक्ष्मअन्नद्रव्ये व त्याची कार्यसूक्ष्मअन्नद्रव्याची कमतरतेची लक्षणेउपाययोजना
1लोह – पिकामध्ये हरितद्रवे निर्माण करणे, स्वसन क्रियेत मदत करणे
  1. पिकामध्ये शेंड्याकडील पानामध्ये शिरांमधील भाग पिवळा दिसतो व मुख्य शिरा मात्र हिरव्या दिसतात.
  2. पानामध्ये हरितद्रव्याचा अभाव दिसतो. परिणामी प्रकाशसंस्लेशनची क्रिया मंदावते.
  3. उसाची पाने केवड्यासारखी दिसतात
  4. मुळांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होतो.
  1. फेरस सल्फेट प्रति हेक्टरी १० ते ४० किलो शेणखतात मिसळून वापरावे
  2. किंवा ०.५ ते १.० टक्के फेरस सल्फेट ची पानांवर फवारणी करावी
  3. यासाठी अर्धा ते एक किलो फेरस सल्फेट १०० लिटर पाण्यात मिसळून फवारावे
  4. १ ग्रॅम महाधन चीलेटेड कॉम्बी १ लिटर पाण्यात मिसळून या प्रमाणात फवारणी करावी
2जस्त – अन्नपदार्थ निर्मितीमध्ये, प्रथिने निर्मितीमध्ये साखरेचे स्टार्च मध्ये रूपांतर करण्यासाठी
  1. पिकाची वाढ खुंटते
  2. पाने लहान व अरुंद होतात
  3. पानात हरितद्रव्याचा अभाव दिसू लागतो . शिरा हिरव्या राहतात
  4. पानाच्या पृष्ठभागावर साखर साचते. कारण जस्ताच्या अभावामुळे साखरेचे रूपांतर स्टार्च मध्ये होत नाही
  5. करपलेले ठिपके व तांबडे विखुरलेले डाग पानावर दिसतात
  1. झिंक सल्फेट – २० ते ४० किलो प्रति हेक्टरी मातीतून किंवा पोयटा मातीतून देणे
  2. किंवा ०.५ ते १.० टक्के झिंक सल्फेटची पानांवर फवारणी करावी
  3. यासाठी अर्धा ते एक किलो फेरस सल्फेट १०० लिटर पाण्यात मिसळून फवारावे
  4. १ ग्रॅम महाधन चीलेटेड कॉम्बी १ लिटर पाण्यात मिसळून या प्रमाणात फवारणी करावी
3मंगल (मँगेनीज) – नत्र आणि असेंद्रिय आम्ले यांच्या चयापचयाच्या क्रियेत मदत , कर्ब ग्रहण क्रियेत मदत
पिष्टमय पदार्थांचे रूपांतर कॅरोटीन व रिबोफ्लेवीन मध्ये करण्यास मदत करते
  1. पानात हरितद्रव्याचा अभाव दिसू लागतो.
  2. मुख्य व लहान शिरा गडद किंवा हिरव्या रंगाच्या दिसतात.त्यामुळे पानांवर चौकटीदार नक्षी दिसू लागते
  3. मुळांच्या पेशींची वाढ चांगली होत नाही परिणामी मुळांच्या वाढीवर अनिष्ठ परिणाम होतो
  4. कर्बोदके कमी तयार होतात परिणामी उत्पादन घटते.
  1. मँगेनीज सल्फेट – १० ते ३० किलो प्रति हेक्टरी मातीतून देणे
  2. किंवा ०.५ ते १.० टक्के मँगेनीज सल्फेटची पानांवर फवारणी करावी
  3. यासाठी अर्धा ते एक किलो मँगेनीज सल्फेट १०० लिटर पाण्यात मिसळून फवारावे
  4. १ ग्रॅम महाधन चीलेटेड कॉम्बी १ लिटर पाण्यात मिसळून या प्रमाणात फवारणी करावी
4बोरॉन – पेशींचे आवरण तयार करण्यासाठी गरज, कारण बोरॉन हा पेशींचा घटक आहे, मुळांच्या वाढीसाठी प्रथिने तयार करणे, फलधारणा व गोडी निर्माण होण्यास मदत होते
  1. नवीन कोंब जळणे
  2. ऊसाच्या शेंड्याकडील भाग व कोवळी पाने पांढरट होऊन मरतात
  3. आकार बदलणे
  4. पानांवर सुरकुत्या पडुन पिवळे चटे पडतात
  5. कोवळे शेंडे व मुळे सडणे
  6. खोडाचा गाभा लाल तपकिरी होणे
  7. मुळांची वाढ खुंटते
  1. बोरॅक्स प्रति हेक्टरी ५ किलो शेणखतामध्ये मिसळून जमिनीत मिसळून दयावे
  2. किंवा ०.५ टक्के बोरॉन पानांवर फवारणी करावी
  3. यासाठी अर्धा किलो बोरॉन १०० लिटर पाण्यात मिसळून फवारावे
  4. १ ग्रॅम महाधन चीलेटेड कॉम्बी १ लिटर पाण्यात मिसळून या प्रमाणात फवारणी करावी
5मॉलिब्डेनम – पिकाच्या वाढीसाठी व पुनरुत्पादनासाठी ज्या क्रिया एन्झाईम करतात त्यात प्रामुख्याने भाग होतो, जीवाणूद्वारे हवेतील नत्र जमिनीत धरून ठेवण्यास मदत करतो आणि नत्र वायुचे रुपांतर अमोनियामध्ये करतो
  1. पाने फिकट हिरवी होतात
  2. सोनेरी पिवळे ते नारंगी रंगाचे ठिपके पानावर दिसतात. हे ठिपके शिरांवर नसतात
  3. पानाच्या खालच्या भागातून रेझीनयुक्त डिंक येतो
  1. अमोनियम मॉलीब्डेट किंवा सोडियम मॉलीब्डेट ३ किलो प्रति हेक्टरी वापरावे
About The Author
Mahadhan SMARTEK
One stop solution
for all
farming needs
Download Mahadhan App